«Улуус олоҕо»: Алексей Гоголев Кэбээйигэ спорт сомоҕолуур күүстээҕин кэпсиир     

82

Кэбээйи улууһугар чөл олох сиэрин тарҕатыы үлэтэ маассабай спорду кытары алтыһыннаран, көхтөөхтүк ыытыллар. Онуоха оҕо спортивнай оскуолалара бөдөҥүттэн, дьоҕуһуттан тутулуга суох бары нэһилиэктэргэ салаалардаахтара бөҕө тирэх буолар. Сангаардааҕы спортивнай оскуола Сииттэни, Батамайы, Сиэгэн Күөлү уонна Сэбээн Күөлү, Кэбээйитээҕи спортивнай оскуола Кальвица учаастагын, Куокуй, Чагда, Тыайа, Лүксүгүн, Баҕадьа нэһилиэктэрин хабаллар. Сахалыы илии-атах оонньуутугар идэтийэр Мукучутааҕы спортивнай оскуола чугас сытар нэһилиэктэригэр салаалардаах. Улууска спорт сайдыытын туһунан «Оройуон пааспарыгар» кэпсиибит.


Хас нэһилиэк ахсын спорт араас көрүҥнэригэр анал уһуйааччылардаах, тренердэрдээх спортивнай саалалар үлэлииллэр. Холобур, улуус киин бөһүөлэгэр, Сангаарга, 1-кы №-дээх орто оскуола уонна лицей спортсаалалара, чэпчэки атлетика арочнай саалата, “Атлантида” диэн бассейннаах комплекс уонна сүүрэр манежтаах “Чемпион” саала бааллар. Маны таһынан улуус дьаһалтата саҥа улахан комплексы туттарарга үлэлэһэ сылдьар. Былырыын Кэбээйи сэлиэнньэтигэр уонна Сэбээн Күөлгэ толору хааччыллыылаах култуура-спорт комплекстара тутуллан үлэҕэ киллэриллибиттэр. Ол үрдүнэн дьарыктарга дьон кыайан тииһиммэт эбит.

— Ити биричиинэтэ үлэ мөлтөҕүттэн буолбатах, дьон маассабай спортка тардыһыыта күүстээҕиттэн, дьарыктаныан баҕалаах элбэҕиттэн итинник балаһыанньа үөскүүр, — диир улуус физическэй култуураҕа уонна маассабай спортка управлениетын начальнига, ыччат бэлиитикэтин туйгуна Алексей Гоголев. — Улууспут аҕа баһылыга Игнатий Спиридонов көҕүлээһининэн, биһиги, физическэй култуура уонна маассабай спорт управлениета үөрэх управлениетын кытары кыттыгас бырагыраама оҥостон, оскуолалар спортивнай саалаларыгар  нэһилиэнньэ дьарыктанар усулуобуйатын тэрийэргэ быһаардыбыт. Оскуола үөрэнээччилэрэ дьарыктанан бүппүттэрин кэнниттэн, күнүстэн киэһэ спортивнай салаалар кураанах туруо суохтаахтар, ааннарын улахан дьоҥҥо тэлэччи арыйыахтаахтар.  Тустуу, чэпчэки атлетика уонна футбол, волейбол, баскетбол курдук хамаанданан көрүҥнэри таһынан кэнники сылларга остуол тенниһэ,  хаалыктаах хаамыы уонна бильярд киэҥник тарҕанна. Нэһилиэктэргэ  олохтоох дьаһалтаны кытары кыттыһан, дьон харчы хомуйан бильярд остуолун атыылаһан аҕалан оонньууллар. Эмиэ бэйэлэрэ көҕүлээннэр, балаһыанньатын оҥостон, усунуос хомуйан, нэһилиэк уонна улуус таһымынан  турнирдары  ыыталлар. Кэбээйи бильярдьыттара өссө ситэрэн, Аҕа түмсүүтүн тэринэн эрэллэр, ону атын нэһилиэк эр дьоно бэркэ сэҥээрдэ. Ити  чөл олох уонна маассабай спорт тула түмсүү түмүгэ. Онон, спорт дьону-сэргэни сомоҕолуур, олоххо тардыһыннарар дьикти күүстээх. Тоҕо диэтэххэ, спорду сэҥээрбит киһи аан бастаан бэйэтин, онтон чугас дьонун, доҕотторун, оҕолорун сайыннарар, салгыы тулалыыр эйгэтигэр дьайар.   

Физическэй култуура уонна маассабай спорт управлениетын начальнига, ыччат бэлиитикэтин туйгуна Алексей Гоголев

Эт-хаан дьарыга маннык үрдүк таһымҥа таһаарыллыбыт буолан, Кэбээйи спортсменнара өрөспүүбүлүкэ күрэхтэһиилэригэр мэлдьи инники кэккэҕэ сылдьаллар. Ол курдук, былырыын сайын Үөһээ Бүлүүгэ ыытыллыбыт үбүлүөйдээх “Манчаары оонньууларыгар” улуус сүүмэрдэммит хамаандата бэйэтин бөлөҕөр бастаабыта. Билигин спортсменнар Аммаҕа ыытыллыахтаах Саха сирин норуоттарын VII Спартакиадатыгар, ох курдук оҥостон тиийэргэ соруктанан, бары көрүҥнэргэ күүстээхтик бэлэмнэнэ сылдьаллар. Сүүмэрдиир күрэхтэһиилэри ааһан, чэпчэки атлетикаҕа уонна теннискэ үстүү путевканы, көҥүл тустууга аҕыс путевканы ылбыттар. Онон, Саха сирин олимпиадатынан ааттаммыт дьоһун түһүлгэҕэ бу көрүҥнэргэ Кэбээйи чиэһин көмүскүү барар уон түөрт спортсмен быһаарыллыбыт. Аны чэпчэки атлетикаҕа, компакт-спортиҥҥа, оҕунан ытыыга уонна боксаҕа сүүмэрдээһин ыытыллыахтаах.

Физическэй култуура уонна маассабай спорт управлениета бөһүөлэк киинигэр, “Атлантида” диэн икки этээстээх комплекс иһигэр үлэлиир. Иккис этээскэ араас көрүҥнэргэ, ол иһигэр теннискэ, эрчиллэр саала, оттон маҥнайгы этээскэ бассейн, душтанар хостор уонна сауна бааллар. Бу бассейн өрөспүүбүлүкэҕэ, ону ааһан Россия хотугу эрэгийиэнигэр бастакынан, өссө 1968 сыллаахха, шахта саамай кыаҕыран үлэлиир-хамсыыр кэмигэр тутуллубут. Икки сыллааҕыта улахан өрөмүөн ыытыллан, саҥардыллан оҥоһуллубут.

—  Маассабай спорду сайыннарыыга бассейн улахан төһүү буолар, — диир Алексей Николаевич. — Дьон маассабайдык сырыттын диэн, сыанатын удамыр оҥорбуппут. Инньэ гынан, 1,5 чаас устата сөтүөлүүр киһи 55 солк. төлүүр, оттон Дьокуускайга бачча кэмҥэ бассейн өҥөтө 500-600 солкуобайга тиийэр. Бастыҥ спортсменнарбытын, сүүмэрдэммит хамаандабыт чилиэннэрин итиэннэ биэс оҕолоох ыаллары босхо сырытыннарабыт. Маны таһынан кэмиттэн кэмигэр аахсыйалары тэрийэбит. Холобур, Сибэтиэй Балантыын күнүгэр тапталлаахтарга, Аҕа дойдуну көмүскээччи күнүгэр эр дьоҥҥо, Кулун тутар 8 күнүгэр кэрэ аҥардарга Аһаҕас аан күннэрин биллэрэбит. Улуустааҕы күрэхтэһиилэргэ нэһилиэктэртэн кэлэр эдэр спортсменнары хайаан да сырытыннарабыт, сорох оҕолор чуолаан бассейны көрөөрү, сөтүөлээри күрэхтэһиилэргэ кытталлар итиэннэ утумнаахтык дьарыктанан, бастыҥ спортсмен буолаллар.